• warning: Declaration of views_handler_filter::options_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_validate($form, &$form_state) in /home/arashakz/old.arasha.kz/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 0.
  • warning: Declaration of views_handler_filter::options_submit(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler::options_submit($form, &$form_state) in /home/arashakz/old.arasha.kz/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter.inc on line 0.
  • warning: Declaration of views_handler_filter_boolean_operator::value_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/arashakz/old.arasha.kz/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_filter_boolean_operator.inc on line 0.
  • warning: Declaration of views_handler_filter_term_node_tid::value_validate(&$form, &$form_state) should be compatible with views_handler_filter::value_validate($form, &$form_state) in /home/arashakz/old.arasha.kz/sites/all/modules/views/modules/taxonomy/views_handler_filter_term_node_tid.inc on line 0.
  • warning: Declaration of views_handler_argument::init(&$view, &$options) should be compatible with views_handler::init(&$view, $options) in /home/arashakz/old.arasha.kz/sites/all/modules/views/handlers/views_handler_argument.inc on line 0.

Бір түнде саяси реформаларды өткізу мүмкін емес, ол үшін уақыт қажет - Ертісбаев

22 Желтоқсан, 2011165021


ЕҚЫҰ/ДИАҚБ миссиясы  бүгін мемлекеттің қазіргі басшысы Нұрсұлтан  Назарабев 95,5% дауыс жинап жеңіске жеткен 3 сәуірдегі Қазақстан президентінің мерзімнен бұрын сайлауына жүргізілген мониторинг қорытындыларын жариялады. Миссия бағасы: республикадағы сайлау тиісті дәржеде өткен жоқ. Бұл ретте қалған халықаралық бақылаушылар жақсы ұйымдастыру мен сайлау процесінің ашықтығын атап көрсеткен. ЕҚЫҰ/ДИАҚБ мәлімдемесін Қазақстан жаңалықтары АА-не Қазақстан президентінің саяси мәселелері жөніндегі кеңесшісі Ермұхамет Ертісбаев ашықтап берді.

-  Демократиялық институттар мен адам құқықтары жөніндегі бюроның міндеті – сайлауда орын алған сәл ғана бұзушылықтарды қатаң қадағалау. Менің ойымша, кеңес дәуірінен кейінгі елдер ешқашан отбасылық дауыс беруден - жұбайы зайыбына дауыс берді немесе керісінше – арылмайды. Бұл өкінішке орай кейбір сайлау учаскелерінде орын алды. Менің көзімше Астанада, кейбір сайлаушылар өз тектерін таба алмады, бұл, дауыс бере алмағандықтарынан, олар бұл сайлауда дауыс беру құқығынан айырылып отырғанды білдіреді. Екі адам бір сайлау кабинасына кірген фактілері болған. Мен өзім әкемді, сайлау учаскесіне алып келдім, оның жасы 93-те, менің қарындасым онымен бірге сайлау кабинасына кірді.  Ол жерде, бұл жағдайды бірден қойын дәптеріне белгілеп алған халықаралық бақылаушылар болған. Яғни мұндай жағдайлар, шын мәнінде кез келген сайлау науқанында айтарлықтай жиналады. Егер  ЕҚЫҰ/ДИАҚБ стандарттарын АҚШ президенттік сайлау науқанына пайдаланылатын болса нәтиже біреу болады – АҚШ президентінің сайлауы ЕҚЫҰ стандарттарына сәйкес келмейді. Қатаң стандарттар берілген.      

 - ЕҚЫҰ бақылаушылар миссиясы дауыс беруге жоғары деңгейде қатысуды қамтамасыз ету үшін сайлаушыларға үлкен қысым көрсетілген: бастықтар басқаруындағылардан, оқу орындарының басшылары – оқушыларды тағы және басқа сайлауға қатысуды талап еткен, деп мәлімдейді.
 
- Мұндай бірнеше факті іс жүзінде болғанын айтқым келеді. Бұл шенеуніктер мемлекеттік қызметтен босатылды. Басшы басқаруындағыларға қандай қысым жасағанымен дауыс беру құпия түрде өтеді: адам сайлау кабинасына кіреді, ол сол бюллетенмен бірге бір қалып, дауыс беріп отырған адамына өзі қанат белгісін қояды. Сондықтан, өкінішке орай мұндай бірнеше фактілер орын алды, бірақ бұл шенеуніктер жазаланды. Бірақ бұл жекелеген фактілер қазақстандық халықтың өз көшбасшысын нақты, ауқымды қолдауының қорытындыларына әсерін тигізген жоқ.

- Әйтсе де, ЕҚЫҰ/ДИАҚБ бақылаушылары қайтадан Қазақстанның сайлау заңнамасына көңілдері толмай, оны қайта қарауды, сондай-ақ бірнеше рет әуде етілген елдегі саяси реформаны жалғастыруды ұсынады.

- Келісемін. Заңнаманы жақсыраққа өзгертіп, оны еуропалық стандарттарға сәйкес келтіру қажет болғанда, біз, әрине оны жасаймыз. Саяси реформаларға келер болсақ, президент Назарбаев 28 қаңтарда өзінің көзқарасын білдірген, егер парламент президентті қолдаса, онда 2012 жылдың тамызына дейін күтпеу үшін парламенттік сайлау осы жылдың жазында өтуі мүмкін. Сондықтан, мен қазақстандық сайлау үшін ЕҚЫҰ/ДИАҚБ бағалауында тұрған қатты негативті, қорқынышты ештеңе жоқ деп санаймын. Назарбаевтың пайдасына таңдау – бұл оның нақты рейтингі мен нәтижесі.

- ЕҚЫҰ/ДИАҚБ Қазақстанда өткен президент сайлауына берген бағасы объективті деуге болады ма? Немесе әйтседе онда субъективтік жағдайлар көп па?

- Субъективті фактор бар. Менің ойымша, бір жағынан олар теріс түсінкпен қарайды. Олар бір сұраққа жауап беруге тиіс: сайлау бұрамалаулары болды ма, қорытынды нақты ма жоқ па? Олардың басты миссиясы осында. Ал қалғандардың барлығы – абсолютті болмашы жәттер. Бұл тұрғыдан барлық халықаралық бақылаушылар: әділ, ашық сайлау өтті деп атап көрсетті. Барлығы.

- ЕҚЫҰ бақылаушылары да Қазақстан, мемлекет басшысы декларациялаған саяси роформалаудағы бастамалар толыққанды орындалмайды дейді. Сіздің пікіріңіз қандай?

- Үшінші сәуірде сайлау өтті, бүгін төртінші сәуір. Бір түнде біз ДИАҚБ талап етіп отырған саяси реформаларды өткізе алмаймыз. Бұл үшін уақыт қажет. Біз оларды жүргіземіз.

АСТАНА, 4 сәу – Қазақстан жаңалықтары АА.

newskaz.kz

<a href="http://shynyrau.kz/"><img class="aligncenter size-full wp-image-21146" alt="Оян, НАМЫС" src="http://shynyrau.kz/wp-content/uploads/2016/10/158439b9b38296a975e34e92e247d9dc.gif" width="702" height="134" /></a>